Apel skierowany przez PTL i SITLiD do Ministra Klimatu i Środowiska Pana Michała Kurtyki
Opublikowano: 23.03.2021

Warszawa, 10 marca 2021 r.
 
Apel Polskiego Towarzystwa Leśnego oraz Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa o aktywne uczestnictwo Polski w dalszych pracach UE nad „Unijną strategią na rzecz bioróżnorodności 2030”, uwzględniające specyfikę, dorobek i dotychczasowe osiągnięcia leśnictwa polskiego w ochronie bioróżnorodności

Komisja Europejska przyjęła w 2020 r. dokument: „Unijna strategia na rzecz bioróżnorodności 2030 Przywracanie przyrody do naszego życia”. Strategia ma łączyć ochronę bioróżnorodności z  przeciwdziałaniem zmianom klimatu w ramach szerokiego programu pn. Europejski Zielony Ład.

Realizacja zapisów Strategii doprowadzić ma do objęcia ochroną prawną 30% powierzchni lądowej, wyłączenia z całkowitego użytkowania 10% tej powierzchni, a także zaprzestania użytkowania „starodrzewów”. W fizjograficznych i własnościowych warunkach Polski wyłączenia z użytkowania skierowane zostaną w większości na lasy Skarbu Państwa. Według wstępnych szacunków może to oznaczać konieczność objęcia ochroną ścisłą nawet około 2,5 mln ha lasów.

Konsekwencją wprowadzenia ochrony ścisłej na takiej powierzchni będzie znaczne ograniczenie pozyskania drewna w Polsce, szacowane nawet do 40% (wynika to m.in. ze struktury wieku drzewostanów), co doprowadziłoby do utraty tysięcy miejsc pracy. Istnieją także uzasadnione obawy, że tak znaczne ograniczenie pozyskania drewna spowodowałoby istotne konsekwencje gospodarcze w bardzo dobrze rozwiniętym polskim przemyśle drzewnym oraz konieczność uzupełnienia brakujących w Polsce i Europie ilości drewna, jakie wyniknęłyby z wprowadzonych ograniczeń. Drewno to byłoby wówczas kupowane w krajach nie stosujących zasad zrównoważonego leśnictwa, jak np. Rosja czy Brazylia. Zwiększone pozyskanie spowodowałoby wzrost wylesień i spadek bioróżnorodności w tych krajach, które odpowiedziałyby na gwałtowny wzrost popytu na drewno w Europie. Oczekiwany wzrost bioróżnorodności, spodziewany do uzyskania w wyniku wyłączenia z użytkowania i czynnej ochrony znacznych powierzchni lasów, może być w ten sposób zniwelowany.


Leśnictwo polskie, realizując zasadę zrównoważonego rozwoju, zwiększyło lesistość kraju z 21% w 1945 r. do 30% obecnie (przy wzroście powierzchni lasów o około 3 mln ha), wprowadziło na połowie powierzchni leśnej różnego rodzaju formy ochrony przyrody, a racjonalnie użytkując zasoby drzewne, zwiększa co roku o około 35 mln m3 zasoby dla przyszłych pokoleń, chroni rzadkie i ginące gatunki roślin i zwierząt, retencjonuje wodę w lesie. Te działania spowodowały wzrost średniego wieku polskich lasów do 59 lat oraz zwiększenie zasobności ze 125 m3/ha w 1968 roku do 286 m3/ha obecnie. Lasy polskie pochłaniają coraz więcej CO2, chroniąc w ten sposób klimat.
 
Odmienna od większości państw UE struktura własnościowa lasów w Polsce, ze zdecydowaną przewagą lasów państwowych, pozwoliła na wypracowanie modelu leśnictwa wielofunkcyjnego, dobrze godzącego potrzeby ochrony bioróżnorodności z odpowiedzialnym użytkowaniem ich zasobów. Zasady tej gospodarki podlegają ciągłej ewolucji i doskonaleniu. Realizacja tego modelu pozwoliła także na rozwój sektora leśno-drzewnego na światowym poziomie. Prowadzona w Lasach Państwowych na powierzchni ponad 7 milionów hektarów wielkoobszarowa ochrona przyrody jest bardziej skuteczną metodą ochrony bioróżnorodności niż tylko na ściśle określonych, wyłączonych obszarach, i według dotychczasowych doświadczeń powinna być kontynuowana. Podział lasów na produkcyjne i objęte całkowitą ochroną nie znajduje dowodów potwierdzających skuteczność tego sposobu ochrony bioróżnorodności. Lasy polskie, tak jak i w całej Europie, zostały na przestrzeni wieków mocno przekształcone. W tych warunkach pozostawienie dużej ich części, bez świadomie ukierunkowanej ingerencji człowieka, nie będzie dobrze służyło samej przyrodzie. Bazując na dotychczasowych doświadczeniach, jesteśmy przekonani, że sprawdzona w polskim leśnictwie wielkoobszarowa ochrona jest najbardziej skuteczną formą ochrony bioróżnorodności.
 
Zaniechanie aktywnych działań ochronnych na szacowanej według wstępnej propozycji powierzchni około 2,5 mln ha polskich lasów spowoduje nie tylko spadek pozyskania drewna, ale także głębokie, negatywne konsekwencje w odniesieniu do ochrony klimatu, ochrony bioróżnorodności, trwałości lasów, dochodów społeczeństwa, rynku pracy i dochodu narodowego.

Pozostawione bez ingerencji człowieka lasy w stadium rozpadu będą pochłaniały coraz mniej, a emitowały coraz więcej CO2. Zagrożona zostanie trwałość lasów, utrzymywana obecnie dzięki gospodarce leśnej, przeciwdziałającej masowym gradacjom owadów, pożarom, pojawianiu się gatunków inwazyjnych czy likwidującej skutki katastrof spowodowanych innymi czynnikami abiotycznymi.
 
Proponowane powiększenie obszarów chronionych odbywa się na obecnym etapie jeszcze bez określenia kryteriów ich wyboru, sposobów ochrony, przy jednoczesnym braku definicji starodrzewów. Budzi to obawy o dowolne, nienaukowe i nieweryfikowalne ustalenie wielkości powierzchni, jakie mają być objęte ochroną, często jak uczy doświadczenie, pod naciskiem radykalnych organizacji ekologicznych, nieponoszących odpowiedzialności za skutki.
 
Komisja Europejska prowadzi obecnie prace nad uściśleniem pojęć i ustaleniem prawnie wiążących unijnych celów w zakresie odtwarzania przyrody. Nie jest jeszcze za późno na ukształtowanie dyskutowanych obecnie rozwiązań w taki sposób, aby skutecznie chronić bioróżnorodność i zachować trwałość lasów wg sprawdzonego w Polsce modelu wielofunkcyjnej gospodarki leśnej.

Polskie Towarzystwo Leśne a także Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa od lat propagują ideę ochrony bioróżnorodności, uznając ją za cel równorzędny z innymi celami leśnictwa przyjętymi w Ustawie o lasach. Zdecydowanie popieramy także podejmowane przez UE działania ukierunkowane na ochronę bioróżnorodności. Uważamy jednak, że realizacja Strategii powinna odbywać się w sposób umożliwiający zrównoważone wykorzystanie lasów do celów ochrony przyrody, społecznych i ekonomicznych oraz umiejętne godzenie tych funkcji według podstaw naukowych. Propozycje zawarte w Strategii nie dają takich możliwości w polskich uwarunkowaniach i mogą spowodować skutki przeciwne do zamierzonych.

PTL oraz SITLiD, grupujące blisko 15 tysięcy członków reprezentujących różne ośrodki naukowe, pracowników leśnictwa i instytucji ochrony przyrody, a także przedstawicieli przemysłu drzewnego, uważają działania w dziedzinie leśnictwa nakreślone w Unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 za zbyt mało sprzyjające ochronie bioróżnorodności w polskich uwarunkowaniach, negatywne dla gospodarki i społecznie nieakceptowalne.
 
 
Przedstawiając powyższe argumenty, zwracamy się do Pana Ministra z apelem o podjęcie właściwych i zdecydowanych działań w kierunku takiego kształtowania implementacji „Unijnej Strategii…”, która w ostatecznym kształcie odpowiednio uwzględni różnorodność i specyfikę przyrody krajów zrzeszonych w UE, stosowanych form i metod ochrony bioróżnorodności oraz ich dotychczasową skuteczność, a także względy społeczne i gospodarcze.

Za Polskie Towarzystwo Leśne
dr inż. Janusz Dawidziuk
Przewodniczący Zarządu Głównego PTL
 
Za  Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa
prof. dr hab. Piotr Paschalis Jakubowicz
Przewodniczący Zarządu Głównego SITLiD
 
 
Otrzymują z prośbą o wsparcie:
  1. Pan Andrzej Duda - Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej
  2. Pani Elżbieta Witek  - Marszałek Sejmu RP
  3. Pan  Tomasz Grodzki- Marszałek Senatu RP
  4. Pan Mateusz Morawiecki – Premier Rządu RP
  5. Pan Jarosław Gowin – Wicepremier RP, Ministerstwo Pracy Rozwoju i Technologii
  6. Pan Edward Siarka - Pełnomocnik Rządu ds. Leśnictwa i Łowiectwa
  7. Pani Małgorzata Golińska – Główny Konserwator Przyrody
  8. Pan Andrzej Konieczny – Dyrektor Generalny Lasów Państwowych
  9. Europosłowie - wszyscy

Apel w pliku pdf można pobrać z tego miejsca
 



Stanowisko Prezydium Zarządu Głównego PTL w sprawie zmiany resortowej przynależności leśnictwa
Opublikowano: 23.10.2020

Uważamy, że decyzja o przeniesieniu zarządzania lasami z resortu środowiska do rolnictwa i administracyjnego oddzielenia leśnictwa od ochrony przyrody nie jest właściwa z punktu widzenia polskiej racji stanu, a także samej przyrody.

Ekosystemy leśne stanowią podstawę systemu ochrony ojczystej przyrody. W lasach bytuje około 65% gatunków różnorodności biologicznej naszego kraju, czyli wszystkich roślin, zwierząt, grzybów i mikroorganizmów. Lasy stanowią zdecydowaną większość powierzchni parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, obszarów chronionego krajobrazu. Połowa użytków ekologicznych, stanowisk dokumentacyjnych, zespołów przyrodniczo-krajobrazowych, to również tereny leśne, a 40% lasów objętych jest Europejską Siecią Ekologiczną Natura 2000. Większość organizmów objętych ścisłą lub częściową ochroną gatunkową występuje w lasach. Są w nich również liczne pomniki przyrody i siedliska przyrodniczo cenne. Lasy porastające 1/3 powierzchni kraju, z racji swojej naturalnej, środowiskotwórczej roli i wielofunkcyjności, to filar bezpieczeństwa ekologicznego kraju i ważny element kształtowania polityki ochrony środowiska.


Znaczenie ochrony środowiska naturalnego i roli w niej lasów dostrzegano i doceniono już na początku transformacji ustrojowej kraju, przenosząc lasy z Ministerstwa Rolnictwa, gdzie były postrzegane przede wszystkim jako obszar gospodarczy, do nowo tworzonego w 1990 roku Ministerstwa Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (MOŚZNiL). Kolejne lata i dekady umacniały prawne i funkcjonalne więzi leśnictwa z ochroną środowiska, w szczególności z polityką ochrony przyrody. Ustawą o lasach z 1991 roku zasadniczo przeorientowano dotychczasowe cele leśnictwa uwypuklając potrzebę zachowania lasów i ich korzystnego wpływu na klimat, powietrze, glebę, wodę, warunki życia i zdrowia człowieka oraz na równowagę przyrodniczą, w tym ochronę różnorodności gatunkowej w warunkach zrównoważonego pozyskania drewna.

Zgodnie z duchem tej ustawy w Lasach Państwowych,  gospodarujących na 80 procentach lasów kraju, opracowano i wdrożono polski model leśnictwa wielofunkcyjnego, w którym równoważne są funkcje gospodarcze (produkcyjne), ochronne (ekologiczne) i społeczne (publiczne) lasów w ramach zasady samofinansowania. Przyroda jest stanem dynamicznym i wymaga aktywnej ochrony. Realizowana przez Lasy Państwowe w ostatnich dekadach czynna, wielkoobszarowa ochrona przyrody na całym obszarze działania, uwzględniająca funkcje środowiskotwórcze ekosystemów leśnych, zapewnia  skuteczną ochronę całego bogactwa przyrodniczego w lasach przy jednoczesnym racjonalnym  użytkowaniu zasobów. Dzieje się to przy współpracy, wsparciu  i wspólnym działaniu z organami ochrony przyrody. Jednak w ostatnim czasie zakres realizacji ochrony przyrody w Lasach Państwowych staje się coraz częściej przedmiotem lokalnych napięć, sporów i konfliktów przenoszących się do debaty publicznej. Legitymizacja rozstrzygnięć w tym zakresie poprzez służby ochrony środowiska ma i będzie miała rosnące znaczenie.   

Lasy Państwowe jako instytucja funkcjonują już prawie 100 lat (od 1924 r.) i to głównie one dokonały niespotykanego w historii kraju długookresowego wysiłku prowadzącego do zwiększenia lesistości z 20,8% w 1946 r. do 29,6% aktualnie. Wniosły tym przedsięwzięciem niezwykle istotny wkład w kształtowanie i ochronę środowiska, choć mniej znany publicznie od spektakularnego powoływania kolejnych parków narodowych i rezerwatów przyrody. Model wielofunkcyjnego leśnictwa, wdrażany przez Lasy Państwowe, zapewnia dynamiczny wzrost zasobów drzewnych przy zachowaniu wysokiej przyrodniczej bioróżnorodności. Racjonalne użytkowanie rosnących zasobów drzewnych pozwala pozyskiwać coraz większy rozmiar odnawialnego surowca drzewnego, będącego podstawą budowy wysokiego potencjału krajowego przemysłu drzewnego.

Jednocześnie, obecnie 60–70% wszystkich form ochrony przyrody znajduje się w lasach Skarbu Państwa (7,1 mln ha w Lasach Państwowych i 0,2 mln ha w parkach narodowych). Ze względu na wymogi ochrony przyrody, od wielu lat w lasach Skarbu Państwa pozyskuje się rocznie około 3 mln m3 drewna mniej, w stosunku do potencjalnych możliwości produkcyjnych siedlisk. Obszary, gdzie obowiązuje całkowity lub częściowy zakaz pozyskiwania drewna, stanowią około 17,5% terenów lasów Skarbu Państwa. Zrównoważone użytkowanie polskich lasów, w zgodzie z ochroną przyrody, realizowane w myśl idei równoważonego rozwoju, kreuje rozwój gospodarczy kraju oraz rozwój społeczny, m.in. przez tworzenie tysięcy miejsc pracy. Polski model leśnictwa wpisał się w międzynarodowy,  cywilizacyjny kierunek troski o środowisko.

Uważamy, że decyzja o przeniesieniu zarządzania lasami z resortu środowiska do rolnictwa może stanowić pierwszy krok, prawdopodobnie nie w pełni świadomy konsekwencji, w kierunku postulowanej przez niektóre kręgi ekologiczne, a kontestowanej przez naukę i praktykę leśną, wielkoobszarowej segregacji funkcji lasów, podziału lasów na gospodarcze „plantacje leśne” nastawione na intensyfikację produkcji drewna i „prawdziwe lasy” o dużej bioróżnorodności, objęte różnymi formami ochrony przyrody, w których zdecydowanie ogranicza się działania gospodarcze i ochronne człowieka, gdzie przyroda sama miałaby regulować procesy wegetacji i wzrostu. Ten kierunek zmian oznaczałby odejście od obecnego modelu leśnictwa i zaprzepaszczenie kilkudziesięcioletniego pozytywnego dorobku wielkoobszarowej ochrony przyrody w lasach.
 
Należy mocno zaakcentować, że leśnicy zawsze realizowali zasadę „ochrona przyrody dla ludzi, a nie przed ludźmi”, pracowali zgodnie z dewizą „pro bono silvae” (dla dobra lasu), wykonywali zadania w myśl polityki ekologicznej państwa, wytycznymi krajowymi i unijnymi. Środowisko zawodowe leśników – praktyków i naukowców ma w tym względzie bogate doświadczenia i liczne osiągnięcia. Polskie Towarzystwo Leśne działa nieprzerwanie od 1882 r., wydaje najstarsze w świecie leśne czasopismo naukowe „Sylwan”, które w tym roku obchodzi jubileusz 200-lecia. W imieniu licznego grona swoich członków, naukowców i praktyków, aktualnie liczącego ponad 5200 osób, Towarzystwo zawsze zabierało głos w sprawach dotyczących fundamentalnych zasad funkcjonowania polskiego leśnictwa i ochrony ojczystej przyrody.  

W trosce o polskie lasy i polską przyrodę, stanowiące bogactwo przyrodnicze i materialne całego narodu, na które pracowało wiele pokoleń leśników, postulujemy: nie można oddzielać administracyjnie lasów od ochrony przyrody, od środowiska i problematyki klimatycznej oraz hydrologicznej, a także dzielić je na te „bardziej gospodarcze” i „bardziej ekologiczne”. Wszystkie bowiem ekosystemy leśne, niezależnie od ich charakteru przyrodniczego, spełniają różnorodne, cenne funkcje na rzecz ochrony zasobów przyrodniczych i dla dobra społeczeństwa.
    
Za Prezydium Zarządu Głównego PTL
Dr inż. Janusz Dawidziuk

Warszawa, 15 października 2020 r.

Stanowisko w pliku pdf  można pobrać z tego miejsca





Uwagi Polskiego Towarzystwa Leśnego do projektu nowelizacji Ustaw dot. chorób zakaźnych zwierząt
Opublikowano: 09.11.2018


Uwagi opracowane zostały przez Komisję Łowiectwa PTL (Przewodniczący Komisji: dr Janusz Mikoś). Powyższe uwagi zostały przesłane do MŚ.



Uwagi Polskiego Towarzystwa Leśnego do projektu Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Opublikowano: 30.09.2018

Poniżej zamieszczamy pismo skierowane przez nas do Wicepremiera, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. dr hab. Jarosława Gowina.
Leśnictwo uznane zostało w tym projekcie jako jednolita dyscyplina z rolnictwem i rybactwem (dyscyplina 4.1) w ramach dziedziny nauk rolnicznych (dziedzina 4)...